Willen jullie hem zelf aankleden? Mijn papa Bart is een paar uur daarvoor overleden.
Els is de verpleegkundige van de thuiszorg die pap samen met haar jonge collega Judith zal verzorgen. Vertrouwde gezichten. Fijn.
Ze kennen mijn ouders al jaren, vanwege de zorg voor mam en nu de laatste weken ook voor pap.
Ze hebben allemaal een speciaal gevoel voor mijn vader.
Dat dwingt hij op een natuurlijke manier af.
Hij vraagt altijd naar het wel en wee, neemt voor de liefhebbers een harinkje mee.
Intussen heeft hij wel heel duidelijk zijn voorkeuren, maar dat zal hij niet snel laten merken.
Maar ik ben blij dat zij er nu zijn. Ik voel me gerust en veilig.
Mijn jongste zus en ik zeggen meteen ja, Mijn oudste zus twijfelt, maar komt er schoorvoetend toch bij.
Ik wil zijn sokken doen. Ik heb zijn voeten geërfd. Grote, iets té grote voeten.
Wat zijn ze nog mooi na 47 jaar diabetespatiënt te zijn geweest.
Blank, zonder enig plekje en verzorgde nagels. De pedicure was een vanzelfsprekendheid in zijn leven. Uit nood geboren. Maar met dit resultaat. Ruim 89 jaar en de voeten van een jongeman. Ze voelen zacht aan. De donkergrijze sokken gaan best gemakkelijk aan.
Ook wil ik hem een beetje scheren, maar de al stijf wordende huid geeft moeilijk mee en ik ben bang dat ik iets beschadig. We laten het zo.
Met de hulp van de dames kleden we hem aan. Het overhemd en het draaien laten we aan hen over. Dat vraagt wat meer ervaring.
Ze doen het zo zorgvuldig dat het me ontroert. Alsof het hun eigen vader is. Later merk ik dat ik ook zo om ga met de mensen die ik begeleid in hun laatste levensfase, alsof het mijn eigen familie is. En zo hoort het.
Jarenlang heeft mijn moeder zijn kleding klaar gehangen voordat hij de deur uit ging. Anders zou hij maar iets bij elkaar pakken. Kleding was noodzakelijk kwaad voor zichzelf. Maar hij had grappig genoeg wel degelijk oog voor verzorgde dames in mooie kledij.
Ook voor deze laatste gelegenheid heeft mam nog de regie. Met wat hulp van mijn zussen, want mam is toch wel een beetje verward.
Ze had de dag ervoor afscheid genomen van hem toen hij werd gesedeerd. Er waren weinig woorden.
“We hebben een mooi leven gehad Bart”. “Ja, er waren natuurlijk ook moeilijkheden”, antwoordt hij. Ze heeft het er nog weken over: wat had hij daar toch mee bedoeld?
Ik vraag me af welk leven en welk húwelijksleven is zonder moeilijkheden? Maar ze houdt de dingen graag heel mooi.
Na dit moment wilde ze hem niet meer zien. Bang voor de aanblik. Nog altijd bang voor de dood.
Na een klein half uurtje ligt pap prachtig aangekleed, zijn mond gesloten.
Hij heeft het gedaan! Hij is overgegaan. Naar daar waar hij de afgelopen dagen al glimpen van mocht opvangen en dan teleurgesteld was als hij weer ‘terug keerde’ naar die kamer van benauwdheid met de bezorgde blik van zijn dochters op hem gericht.
Toen hij overleed, lag hij in foetushouding als een kwetsbaar kind, nu ligt er een trotse man.
En ik voel me trots. Op ons en op hem. Heel trots.
Na een jaar komt er een geboortekaartje van Judith, haar eerste zoon is geboren: Bart.
